Türkiye Türkçesinin önemli dil alanlarından biri de ağızlardır. Bunların çeşitli yönleri üzerinde Türkiye’de ve dünyada birçok çalışma yapılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde hâlâ işlenmemiş, üzerinde bilimsel çalışma yapılmamış ağız bölgeleri olduğu bilinmektedir. Günümüzde kitle iletişim araçlarının hayatımızdaki yerinin artmasıyla ağız özelliklerinin giderek kaybolduğu görülmektedir. Bu sebeple henüz bilimsel yöntemlerle hiçbir çalışma yapılmayan ağız bölgeleri üzerinde çalışılması gerekmektedir. Türkiye Türkçesi ağızları üzerine yapılan çalışmalar azımsanmayacak kadar çok olmasına karşın boşluklar ve eksiklikler vardır. Türkiye Türkçesinin tam ve kapsamlı bir dil atlasının oluşturulması da ağız çalışmalarının tamamlanmasına bağlıdır. Samsun iline bağlı olan Havza ilçesi, tarihî ve coğrafi konumu bakımından bir hayli önemlidir. Anadolu’nun Türkleşmesinde kilit rol oynayan, Kurtuluş Savaşı’nın temelleri atılan coğrafyalardan biri olarak anılan Havza, bu tarihî sebeplerle önemli bir coğrafi yerleşim yeridir. Bu bağlamda Havza Ağzı, Türkiye Türkçesi ağızları içinde incelenmeye değer dil özellikleri taşımaktadır. Bu özelliklerin belirlenmesi, ilçenin önemli özelliklerinden olan ağız özelliklerini de ortaya koyacaktır. Bu makalede, Türkiye Türkçesi ağızlarına katkı sunmak amacıyla hazırlanmakta olan Havza Ağzı (Giriş-İnceleme-Metinler-Sözlük) adlı yüksek lisans tezine ait verilerden hareketle Havza Ağzı’nda tespit edilen genel özellikler üzerinde durulacaktır.
One of the important linguistic area of Turkey Turkish language is dialects. Many studies have been done on various aspects of these in Turkey and in the world. It is known that within the borders of the Republic of Turkey, there are still unprocessed dialect areas on which scientific studies have not been carried out yet. Today, with the introduction of mass media into our lives, dialect features are gradually disappearing. For this reason, it is necessary to work on the dialectic regions that have not been studied with scientific methods yet. Although there are many dialect studies on Turkey Turkish dialects, there are gaps and deficiencies. The creation of a complete and comprehensive language atlas of Turkey Turkish also depends on the completion of dialect studies. Havza district, which is connected to Samsun province, is very important in terms of its historical and geographical location. Havza, which plays a key role in the Turkification of Anatolia and is known as one of the geographies where the foundations of the War of Independence were laid, is an important geographical settlement for these historical reasons. In this context, Havza Dialect has linguistic features that are worth examining among Turkey Turkish dialects. The determination of these features will also reveal the features of the dialectic system. In this article, the general features identified in Havza Dialect will be emphasized, based on the data in the research and analysis study called Havza Dialect (Introduction- Inspection-Texts-Dictionary), which is being prepared to contribute to Turkey Turkish dialects.