Modernizm; diğer alanlarda olduğu gibi Batıda toplumsal yapı, kurumlar ve din ilişkilerinde de önemli değişikliklere yol açmıştır. Bu durumun yansımalarını Türk modernleşme sürecinde de görmek mümkündür. Çalışmada, Türkiye'de modernleşme, kamusal alan ve din ilişkilerinde ortaya çıkan değişimler ve bu doğrultuda yaşanan gelişmeler Nilüfer Göle'nin sosyolojik perspektifi ile incelenmekte; Göle'nin eserlerinde ortaya koyduğu, özellikle modernleşme, kamusal alan ve din ile ilgili yeni kavramlar ve çözümlemeler ele alınmaktadır. Göle'ye göre Türk toplumunda Batı modernizmini benimsemeye çalışma aşamalarında bazı boşluklar ortaya çıkmış, bunun sonucunda modernliğe uyum sağlamak isteyen Türk toplumu geleneklerinden uzaklaşmış ve nihayet bir "köprüsüzlük" durumu meydana gelmiştir. Aynı şekilde dinin kamusal alandaki tezahürü de devlet ve din ilişkilerinde çeşitli değişikliklere yol açmış ve günümüzde halen tartışılmaya devam eden kamusal alanda din konusunu gündeme getirmiştir. Türkiye'de modernleşme ve kamusal alan ile ilgili tartışmalar ideolojik bir boyut kazanmış, bilinen ve geleneksel olarak sürdürülen bakış açılarını yerinden oynatmıştır. Batı modernizmi bağlamında Türkiye'de sekülerleşmeye yönelik bir çaba ve yaklaşım ortaya çıkmış, tam manasıyla bir Batı modernliği sağlanamamış, Göle'nin ifadesi ile "Batı dışı modernlik" oluşmuştur. Nitekim Batı dışı modernlik bağlamında Göle tarafından oluşturulan kavramlara (çoğul, yerel, alternatif, ekstra modernlik, eşzamanlı modernlik, geleneksizleştirme) dayalı olarak ilerleyen bu süreç, Türk modernleşmesinin genel çerçevesini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Nilüfer Göle, Modernleşme, Kamusal Alan, Din, Batı Dışı Modernlik.
Modernism, as in other areas, has led to significant changes in the social structure, institutions and religious relations in the West. It is possible to see the reflections of this situation in the Turkish modernization process, too. In the study, modernization in Türkiye, changes arising in public space and religious affairs and developments within this regard are examined with Nilüfer Göle's sociological perspective; especially new concepts and analyses related to modernization, public space and religion which were revealed by Göle in her works are dealt with. According to Göle, some gaps emerged in the stages of trying to adopt Western modernism in Turkish society; as a result of this, Turkish society, which wanted to adapt to modernity, moved away from its traditions and eventually a "no bridge" situation occurred. Likewise, the manifestation of religion in the public space has led to various changes in the state and religion relations and has brought the issue of religion to the agenda in the public space, which is still being discussed today. Discussions related to modernization and the public space have gained an ideological dimension in Türkiye, dislodged the known and traditionally maintained viewpoints. In the context of Western modernism, an effort and approach have revealed towards secularization in Türkiye, a complete Western modernity could not be achieved, and, as Göle states, "a non-Western modernity" has emerged. As a matter of fact; this process, which proceeds based on the concepts created by Göle in the context of non-Western modernity (plural, local, alternative, extra modernity, simultaneous modernity, de-traditionalization) has set forth the general framework of Turkish modernization. Keywords: Nilüfer Göle, Modernization, Public Space, Religion, Non-Western Modernity.
Tez (Doktora-PhD) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, 2022.
Kaynakça var.
Modernizm; diğer alanlarda olduğu gibi Batıda toplumsal yapı, kurumlar ve din ilişkilerinde de önemli değişikliklere yol açmıştır. Bu durumun yansımalarını Türk modernleşme sürecinde de görmek mümkündür. Çalışmada, Türkiye'de modernleşme, kamusal alan ve din ilişkilerinde ortaya çıkan değişimler ve bu doğrultuda yaşanan gelişmeler Nilüfer Göle'nin sosyolojik perspektifi ile incelenmekte; Göle'nin eserlerinde ortaya koyduğu, özellikle modernleşme, kamusal alan ve din ile ilgili yeni kavramlar ve çözümlemeler ele alınmaktadır. Göle'ye göre Türk toplumunda Batı modernizmini benimsemeye çalışma aşamalarında bazı boşluklar ortaya çıkmış, bunun sonucunda modernliğe uyum sağlamak isteyen Türk toplumu geleneklerinden uzaklaşmış ve nihayet bir "köprüsüzlük" durumu meydana gelmiştir. Aynı şekilde dinin kamusal alandaki tezahürü de devlet ve din ilişkilerinde çeşitli değişikliklere yol açmış ve günümüzde halen tartışılmaya devam eden kamusal alanda din konusunu gündeme getirmiştir. Türkiye'de modernleşme ve kamusal alan ile ilgili tartışmalar ideolojik bir boyut kazanmış, bilinen ve geleneksel olarak sürdürülen bakış açılarını yerinden oynatmıştır. Batı modernizmi bağlamında Türkiye'de sekülerleşmeye yönelik bir çaba ve yaklaşım ortaya çıkmış, tam manasıyla bir Batı modernliği sağlanamamış, Göle'nin ifadesi ile "Batı dışı modernlik" oluşmuştur. Nitekim Batı dışı modernlik bağlamında Göle tarafından oluşturulan kavramlara (çoğul, yerel, alternatif, ekstra modernlik, eşzamanlı modernlik, geleneksizleştirme) dayalı olarak ilerleyen bu süreç, Türk modernleşmesinin genel çerçevesini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Nilüfer Göle, Modernleşme, Kamusal Alan, Din, Batı Dışı Modernlik.
Modernism, as in other areas, has led to significant changes in the social structure, institutions and religious relations in the West. It is possible to see the reflections of this situation in the Turkish modernization process, too. In the study, modernization in Türkiye, changes arising in public space and religious affairs and developments within this regard are examined with Nilüfer Göle's sociological perspective; especially new concepts and analyses related to modernization, public space and religion which were revealed by Göle in her works are dealt with. According to Göle, some gaps emerged in the stages of trying to adopt Western modernism in Turkish society; as a result of this, Turkish society, which wanted to adapt to modernity, moved away from its traditions and eventually a "no bridge" situation occurred. Likewise, the manifestation of religion in the public space has led to various changes in the state and religion relations and has brought the issue of religion to the agenda in the public space, which is still being discussed today. Discussions related to modernization and the public space have gained an ideological dimension in Türkiye, dislodged the known and traditionally maintained viewpoints. In the context of Western modernism, an effort and approach have revealed towards secularization in Türkiye, a complete Western modernity could not be achieved, and, as Göle states, "a non-Western modernity" has emerged. As a matter of fact; this process, which proceeds based on the concepts created by Göle in the context of non-Western modernity (plural, local, alternative, extra modernity, simultaneous modernity, de-traditionalization) has set forth the general framework of Turkish modernization. Keywords: Nilüfer Göle, Modernization, Public Space, Religion, Non-Western Modernity.