Tarihi kent dokularının sürdürülebilirlik bilinciyle korunması ve bu ortak mirasın gelecek kuşaklara aktarılması çabaları çağdaş toplumların temel ilkesi haline gelmiştir. Tarihi kentlerin korunmasında sürdürülebilirliğin sağlanması aynı zamanda bu kentlerde oluşmuş olan kent kimliğinin korunmasına da katkı sunmaktadır. Üstün evrensel değere sahip olan kültürel ve doğal miras alanları her geçen gün çeşitli risklerle karşı karşıya kalabilmektedir. Bu kapsamda uluslararası politika alanında Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu olan UNESCO tarafından, 1972 yılında "Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşmesi" kabul edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye 1983 yılında taraf olarak, üstün nitelikli evrensel öneme sahip, kültürel ve doğal mirasın korunarak gelecek kuşaklara aktarılması amaçlarına ortak olmuştur. Sürdürülebilir bir kentsel koruma politikasını üstlenmek ve geliştirmek için kurumsal bir çerçevenin oluşturulması, dünya mirası varlığının yönetimi ile ilgilenen farklı kurumlar arasında koordinasyon ve iş birliğinin teşvik edilmesiyle gerçekleşebilecektir. Ulusal, bölgesel ve yerel yönetimler, çeşitli yasal kurumlar, sivil toplum kuruluşları ve tarihi çevrede yaşayan yerel topluluklar çok çeşitli değerler ve çıkarlar yelpazesine sahiptir. Dolayısıyla tarihi alanların yönetimi çeşitli görüşleri de içererek, o bölgede yaşayan ve çalışanların çıkarlarını da barındıracak şekilde değişmelidir. Dünya mirası varlıklarının topluma, yerele ve ulusal değerlere katkısı, miras için bütünleşik korumanın sürdürülebilir kılınmasıyla sağlanabilmektedir. Tarihi ve kültürel mirasın önemine dayanan koruma ve yönetim planları geliştirmek, sistematik bir yaklaşım gerektirmektedir. Tarihi çevrenin yönetimi değişimin de yönetimini içermelidir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kayıtlı olan miras alanlarının korunmasını sağlamak maksadıyla 1972 tarihli Dünya Mirası Sözleşmesine Taraf Devletlerin UNESCO Dünya Mirası Fonu bütçesinden kullanmış olduğu uluslararası yardımları, hangi miras alanları için ne türde bir uluslararası yardımı kullandıklarını; 1977 – 2023 yılları arasındaki gerçekleştirilen Dünya Mirası Komitesi UNESCO Dünya Mirası Komitesi raporlarını inceleyerek ne durumda olduklarını ortaya çıkarmak ve ayrıca bütünleşik kentsel koruma kapsamında yer alan tarihi kentlerin söz konusu ülkeler tarafından koruma durumlarını açıklamaktır. Bu noktada uluslararası ölçekte farklı enstrümanlar aracılığıyla mirasın korunması ve yönetimine destek verilirken yine en önemli vazifenin yerel ve merkezi yönetimlerle birlikte sivil topluma düşmekte olduğu sonucuna varılmaktadır. Anahtar Kelimeler : 1972 tarihli Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme, UNESCO Dünya Mirası Komitesi, UNESCO Dünya Mirası Fonu, Uluslararası Yardım, Kültürel Miras, Tarihi Kent Merkezi, Bütünleşik Kentsel Koruma.
Efforts to conserve the historical urban textures with the awareness of sustainability and to transfer this common heritage to future generations have become the basic principle of contemporary societies. Ensuring sustainability in the protection of historical cities also contributes to the protection of the city identity formed in these cities. Cultural and natural heritage areas with superior universal value may face various risks day by day. UNESCO, the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, adopted the 1972 Convention Conserning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. As a party to this convention in 1983, Türkiye has become a partner in the objectives of transferring cultural and natural heritage of superior universal importance to future generations by preserving it. The establishment of an institutional framework to undertake and develop a sustainable urban protection policy can be achieved by encouraging coordination and cooperation between different institutions, administrations and these institutions interested in the management of world heritage assets. National, regional and local governments, various legal institutions, non-governmental organizations, local communities and those living in the historical environment here have a wide range of values and interests. Therefore, the management of historical areas should change in a way that includes various views and accommodates the interests of the people living and working in that region. The contribution of world heritage assets to community, local and national values can be achieved by sustaining integrated protection for heritage. Developing conservation and management plans based on the importance of historical and cultural heritage requires a systematic approach. The management of the historical environment should include the management of change. In this context, the aim of this study is to reveal the international assistance used by the States Parties to the 1972 World Heritage Convention from the UNESCO World Heritage Fund budget in order to ensure the protection of heritage sites registered on the UNESCO World Heritage List, what kind of international assistance they have used for which heritage sites; the status of the UNESCO World Heritage Committee reports of the annual World Heritage Committee Meeting between 1977 and 2023 as well as the status of the protection of historic cities within the scope of integrated urban conservation by the countries in question. At this point, it is concluded that while support for heritage conservation and management is provided through different instruments on an international scale, the most important task falls to civil society together with local and central governments. Keywords : The 1972 Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, UNESCO World Heritage Committee, UNESCO World Heritage Fund, International Assistance, Cultural Heritage, Historic City Center, Integrated Urban Conservation.
Tez (Doktora-PhD) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, 2023.
Kaynakça var.
Tarihi kent dokularının sürdürülebilirlik bilinciyle korunması ve bu ortak mirasın gelecek kuşaklara aktarılması çabaları çağdaş toplumların temel ilkesi haline gelmiştir. Tarihi kentlerin korunmasında sürdürülebilirliğin sağlanması aynı zamanda bu kentlerde oluşmuş olan kent kimliğinin korunmasına da katkı sunmaktadır. Üstün evrensel değere sahip olan kültürel ve doğal miras alanları her geçen gün çeşitli risklerle karşı karşıya kalabilmektedir. Bu kapsamda uluslararası politika alanında Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu olan UNESCO tarafından, 1972 yılında "Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşmesi" kabul edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye 1983 yılında taraf olarak, üstün nitelikli evrensel öneme sahip, kültürel ve doğal mirasın korunarak gelecek kuşaklara aktarılması amaçlarına ortak olmuştur. Sürdürülebilir bir kentsel koruma politikasını üstlenmek ve geliştirmek için kurumsal bir çerçevenin oluşturulması, dünya mirası varlığının yönetimi ile ilgilenen farklı kurumlar arasında koordinasyon ve iş birliğinin teşvik edilmesiyle gerçekleşebilecektir. Ulusal, bölgesel ve yerel yönetimler, çeşitli yasal kurumlar, sivil toplum kuruluşları ve tarihi çevrede yaşayan yerel topluluklar çok çeşitli değerler ve çıkarlar yelpazesine sahiptir. Dolayısıyla tarihi alanların yönetimi çeşitli görüşleri de içererek, o bölgede yaşayan ve çalışanların çıkarlarını da barındıracak şekilde değişmelidir. Dünya mirası varlıklarının topluma, yerele ve ulusal değerlere katkısı, miras için bütünleşik korumanın sürdürülebilir kılınmasıyla sağlanabilmektedir. Tarihi ve kültürel mirasın önemine dayanan koruma ve yönetim planları geliştirmek, sistematik bir yaklaşım gerektirmektedir. Tarihi çevrenin yönetimi değişimin de yönetimini içermelidir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kayıtlı olan miras alanlarının korunmasını sağlamak maksadıyla 1972 tarihli Dünya Mirası Sözleşmesine Taraf Devletlerin UNESCO Dünya Mirası Fonu bütçesinden kullanmış olduğu uluslararası yardımları, hangi miras alanları için ne türde bir uluslararası yardımı kullandıklarını; 1977 – 2023 yılları arasındaki gerçekleştirilen Dünya Mirası Komitesi UNESCO Dünya Mirası Komitesi raporlarını inceleyerek ne durumda olduklarını ortaya çıkarmak ve ayrıca bütünleşik kentsel koruma kapsamında yer alan tarihi kentlerin söz konusu ülkeler tarafından koruma durumlarını açıklamaktır. Bu noktada uluslararası ölçekte farklı enstrümanlar aracılığıyla mirasın korunması ve yönetimine destek verilirken yine en önemli vazifenin yerel ve merkezi yönetimlerle birlikte sivil topluma düşmekte olduğu sonucuna varılmaktadır. Anahtar Kelimeler : 1972 tarihli Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme, UNESCO Dünya Mirası Komitesi, UNESCO Dünya Mirası Fonu, Uluslararası Yardım, Kültürel Miras, Tarihi Kent Merkezi, Bütünleşik Kentsel Koruma.
Efforts to conserve the historical urban textures with the awareness of sustainability and to transfer this common heritage to future generations have become the basic principle of contemporary societies. Ensuring sustainability in the protection of historical cities also contributes to the protection of the city identity formed in these cities. Cultural and natural heritage areas with superior universal value may face various risks day by day. UNESCO, the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, adopted the 1972 Convention Conserning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. As a party to this convention in 1983, Türkiye has become a partner in the objectives of transferring cultural and natural heritage of superior universal importance to future generations by preserving it. The establishment of an institutional framework to undertake and develop a sustainable urban protection policy can be achieved by encouraging coordination and cooperation between different institutions, administrations and these institutions interested in the management of world heritage assets. National, regional and local governments, various legal institutions, non-governmental organizations, local communities and those living in the historical environment here have a wide range of values and interests. Therefore, the management of historical areas should change in a way that includes various views and accommodates the interests of the people living and working in that region. The contribution of world heritage assets to community, local and national values can be achieved by sustaining integrated protection for heritage. Developing conservation and management plans based on the importance of historical and cultural heritage requires a systematic approach. The management of the historical environment should include the management of change. In this context, the aim of this study is to reveal the international assistance used by the States Parties to the 1972 World Heritage Convention from the UNESCO World Heritage Fund budget in order to ensure the protection of heritage sites registered on the UNESCO World Heritage List, what kind of international assistance they have used for which heritage sites; the status of the UNESCO World Heritage Committee reports of the annual World Heritage Committee Meeting between 1977 and 2023 as well as the status of the protection of historic cities within the scope of integrated urban conservation by the countries in question. At this point, it is concluded that while support for heritage conservation and management is provided through different instruments on an international scale, the most important task falls to civil society together with local and central governments. Keywords : The 1972 Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, UNESCO World Heritage Committee, UNESCO World Heritage Fund, International Assistance, Cultural Heritage, Historic City Center, Integrated Urban Conservation.