Description:
Klasikmantığın konuları olan kavramlar ve önermelerin öğretilmesindeki amaç, kıyasazemin hazırlamaktır. Yani, klasik mantığın temeldeki hedefi kıyası oluşturmak,düzenlemek ve tahlil etmektir. Kıyaslar içerdikleri önermelerin yapılarına göreçeşitlere ayrılmaktadır ki, bu çeşitlerden biri de, şartlı kıyaslardır.Aristoteles’in eserlerinde yer vermediği bu kıyas çeşidi, sonraki dönemlerde,özellikle İslam mantığında sıklıkla ele alınmıştır. İslam mantıkçıları arasındakonuyu en tafsilatlı şekliyle irdeleyen İbn Sînâ olmuştur. İslam mantığında elealınan şartlı kıyasların bilgi değeri, yapısal kriterlere (kıyasın şekli, öncültürleri ve kiplik) göre incelenmiştir. Batılı modern mantıkçılar ise şartlıkıyasların epistemik değerini farklı ölçütlere göre tespit etmiş ve onagetirilen eleştirileri cevaplamaya çalışmışlardır. Bu makalede İbn Sînâ’nınşartlı kıyası nasıl ele aldığı ve onun formel yapısını nasıl belirlediğiaraştırılacaktır. Bu bağlamda modern dönem Batılı mantıkçıların görüşlerideğerlendirilecek ve bazı Müslüman düşünürler tarafından şartlı kıyasagetirilen eleştirilerin hangi oranda cevaplanabildiği tespit edilmeyeçalışılacaktır.