<p>Sistemin aktif işleyiş süreci açısından bakıldığında XIV. yüzyıl başlarından XVII. yüzyılın sonlarına kadarOsmanlı İmparatorluğu’nun askerî sisteminin temel unsurlarından birini oluşturan timar sistemi, imparatorlukdahilindeki mirî arazi rejiminin uygulandığı topraklarda tarımsal ekonomik hayat düzenini, vergilendirmeusüllerini, ordu mensupları ile halk arasındaki ilişkileri ve sorumlulukları belirleyen önemli bir unsur olmuştur.Tarihî süreç içinde ekonomisi tarıma dayalı tüm ekonomilerde mutlaka izleri görülen tımar sisteminde öne çıkanhususiyetlerden bir diğeri ise eyalet idaresinin sosyo-ekonomik politikalarını şekillendirmesidir. Tarımekonomisinin devletin maliye sistemi üzerinde ciddi bir rol üstlenmesinden dolayı timar sistemi kapsamındakiaraziler, devlet politikasının önemli bir unsuru olmuştur. Diğer bir ifadeyle tarımsal politikaların devamlılığıkonusunda divanda alınan kararlar ve bu kararların sistemli bir şekilde uygulanması konusu reaya ile devletarasındaki ilişkilerin seyrini belirlemiştir. Kökeninde Türk-İslâm devletlerinin yanı sıra devletin kurulduğu veyayıldığı topraklardaki önceki idarelerden de izler taşıyan bu sisteme dair bilgiler, Osmanlı İmparatorluğu’nungeride bıraktığı çeşitli arşiv kayıtlarından öğrenilmektedir. Sistemin ana karakteri Osmanlı bürokrasisinin başlıcauygulamalarından tahrir sisteminin kayıtları olan mufassal tahrir defterleri, icmal veya mücmel defterlerdenöğrenilmekle birlikte tahrir esnasında ya da dirlik dağıtımı sırasında yaşanmış gelişmeler, usulsüzlükler,aksaklıklar, imparatorluğun başkenti İstanbul’da haftanın belirli günlerinde devletin meselelerinin iştişareedilerek karara bağlandığı Divân-ı Hümâyûn toplantılarında alınan kararların birer suretlerini içeren MühimmeDefteri kayıtlarında da görülmektedir. Bu defterlerin bizzat devletin merkezinde hazırlanması ve emirlerinpadişahın kararı doğrultusunda kayda geçirilmesi, bu kayıtlara Osmanlı tarihi’nin diğer alanlarında olduğu gibitımar-toprak sistemi kapsamındaki araştırmalarda da başvurulabilecek güvenilir kaynak olma niteliğinikazandırmaktadır. Timar sisteminin incelenmesi bağlamında araştırmacılara ışık tutan başlıca arşivkaynaklarından olan tahrir defterleri ile timar tevcih defterleri; timarın önceki vaziyeti ve kaydedildiğizamandaki dirlik sahiplerinin kim oldukları, nerede ve ne kadar bütçeli dirlik tasarruf ettikleri, ilgili şahıslarınaskerî yükümlülükleri ve konu ile ilgili sair ayrıntıları içermesi yönüyle büyük önem arz ederken yine sisteminişleyişinde yaşanan bozulmalar, usulsüzlükler, birbirlerinden farklı özelliklere sahip olan timar bölgelerindeyaşanan asayiş sorunları ve diğer sosyal meseleler gibi hususiyetlerle ilgili olarak divana başvurulmasınınardından buradan çıkan kararlar da sistemin içeriğine dair daha ayrıntılı bilgilere ulaşmamıza imkântanımaktadır. Ancak şuna açıklık getirmek gerekir ki mühimme defterlerinde tutulmuş fermân-ahkâm suretleridivânda görüşülen soruna dair kesin karar verildiğini göstermekle birlikte ilgili sorunun hemen çözümekavuşturulduğu düşüncesine de sevk etmemelidir. Nitekim farklı tarihlerde tutulan defterlerde aynı husus ya dadava ile ilgili kayıtlara rastlanılması konunun ya da ilgili problemin çözümü noktasında sürecin oldukça zamanaldığının bir göstergesi olmalıdır. Nitekim bu çalışmada, Osmanlı idari ve ekonomi teşkilatının bel kemiğinioluşturan timar ve tahrir sisteminin uygulanması konusunda konu ile ilgili mühimme hükümlerinindeğerlendirilmesi suretiyle Osmanlı tımar sisteminde karşılaşılan hususlar üzerinde değerlendirmedebulunulacaktır.<br></p><p>In terms of the active functioning of the system, manorialism system, one of the main elements of militarysystem of Ottoman Empire from the beginning of XIVth century until the end of XVIIth century, has been animportant factor determining agricultural economic life order in the land where demesne is applied within theempire, taxing methods, relation and responsibilities between military members and the public. Another factor inmanorialism seen in the economies based on agriculture is that state administration forms socio-economicpolicies. Due to the fact that agricultural of economy has played a serious role on the government of economymanorialism covered which lands have become a factor the state of policy. In other words, taken of decisions inthe council have been significance about agriculture of policy of permanence and applications of these decisionsdetermined the relations to betweeen the community and official. Various resources of Ottoman Empire haverevealed this system having the origin of Turkish-Islamic nations but also showing traces from the previousnations in the land they were expanded. Main character of the system is found in the brief, records of cadastralrecord system which was one of the main applications of Ottoman bureaucracy as well as developments,irregularities, malfunctions during cadastral recording or distribution of the land, muhimme records includingone copy of decisions taken in Imperial Council where state matters discussed in specific days in Istanbul, thecapital of the empire. The fact that these records were enregistered in the state centre and the orders wererecorded in accordance with the decision of Sultan make these records credible resource for research onmanorialism system as well as other fields of Ottoman history. Cadastral record books and grant booklets whichare the main archive resources for studies in terms of examination of manorialism system are significant topresent previous state of manorialism, the landowners at the recording time, where and how much land they got,military responsibilities of related people and miscellaneous details. These documents allow us to reach moredetailed information of the content of the system about malfunctions in the application of the system,irregularities, decisions taken in the council for the applications regarding crime issues and other social in themanor areas. However, we must clarify that judgement and decree copies in the muhimme books showed thatfinal decision was taken for the issues discussed in the council. On the other hand, it should not lead the opinionthat the issue was solved immediately. Thus, the fact there are records in the different books about the same caseor issue should be the sign that it took long time to solve the related issue. Therefore, this study evaluates issuesin the Ottoman manorialism system evaluating muhimme decrees in terms of application of manorialism systemwhich is the backbone of Ottoman administrative and economic organisation.<br></p>