Karşılaştırmalı Mekânsal Büyüme Morfolojisi ve Kontrol Mekanizmaları Analizi: Abuja (Nijerya), Ankara (Türkiye) ve Amsterdam (Hollanda)

Eren, Şirin Gülcen

Karşılaştırmalı Mekânsal Büyüme Morfolojisi ve Kontrol Mekanizmaları Analizi: Abuja (Nijerya), Ankara (Türkiye) ve Amsterdam (Hollanda)

Eren, Şirin Gülcen

URI: http://acikerisim.sdu.edu.tr/xmlui/handle/123456789/97987

Description:

Sürdürülebilir kentsel büyüme, kentsel planlamadisiplininde kentsel mekânı oluşturan bileşenler arasında bir denge sağlamadave kentlerin yaşanabilir ve sağlıklı hale gelmesinde önemli bir kavram halinegelmiştir. Sürdürülebilir kentsel büyümenin gerçekleşmesine yardımcı olmakiçin, kentsel büyüme kontrol ve yönetim mekanizması bir araç olaraktanıtılmıştır. Buçalışmada; kentsel büyüme kontrol ve yönetim mekanizmasının etkinliğini kentselformun morfolojik evrimi ve mekânsal düzenlemesi üzerinden okumanın olanağı bazıkentlerin mevcut durumu üzerinden sorgulanmıştır. <o:p></o:p>Bu çalışmanın amacı, başkent niteliği olan Abuja(Nijerya), Amsterdam (Hollanda) ve Ankara (Türkiye)’nın 30 yıllık bir süre(1990-2020) içinde morfolojikdeğişimini belirlemektir. <o:p></o:p>Çalışma; mekânsal ölçümler yoluyla büyüme kontrol ve yönetim mekanizmalarının varlığını belirlemekte ve uygulanmadüzeyini ve etkinliğini tespit etmektedir. Mekanizmaların uygulamasındakietkinliği sağlama yönündeki başarısı veya eksikliğinin mekânsal ölçümlerüzerinden tespiti yoluyla, kentsel büyümenin ve dolayısıyla, sürdürülebilirkentsel büyümenin tespitinin yapılması hedeflenmektedir. Ayrıca, büyüme kontrol ve yönetim mekanizmalarının kentinsürdürülebilir büyümesi üzerindeki etkinliği mevcut mekânsal planlarla ilişkilendirilerek irdelenmektedir. Bu bağlamda; kentsel büyüme tipleri, kentselmorfoloji, mekânsal planlar ile ilişkilendirilen büyüme kontrol ve yönetimmekanizmaları nicel araştırma yöntemiyle analiz edilmiştir.<o:p></o:p>Analizde;Uzaktan Algılama (UA) görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS)  yazılımları kullanılmıştır. Kentlerin büyüme morfolojilerinişekillendiren altı parametre üzerinden mekânsal ölçümleri yapılmış, endekslertespit edilmiş, mekân-zamansal haritalar oluşturulmuş ve mekânsal plansınırları ile mevcut mekânsal planların uygulama düzeyleri belirlenmiştir. <o:p></o:p> Seçilen kentlerin; idari ve mekânsalplanları ve sınırları, yapılaşmış alanları, kentsel formları, nüfus verileri,uydu görüntüleri ve ilgili mevzuatı çalışmanınveri kaynağıdır. <o:p></o:p> <o:p></o:p>Morfolojik değişimin (arazi kullanım/arazi örtüsü ve sınırların) tespitiiçin Abuja, Amsterdam ve Ankara’nın 1990-2000-2010-2020 yıllarının Landsat 5TM, Landsat 7 ETM ve Landsat 8 OLI uydu görüntüleri kullanılmıştır. Landsatgörüntüleri, ERDAS IMAGINE, ArcGIS, TERRSET ve FRAGSTATS yazılımlarıkullanılarak işlenmiş ve hesaplanmıştır. Kentin büyümesinin morfolojik analizive değerlendirilmesi mekânsal ölçüm kombinasyonları kullanılarak yapılmıştır. Toplam yapılaşmış alan (TA), Yoğunluk(D), Yakınlık Endeksi  (CONTG.), En Büyük Yama Endeksi (LPI), Fraktal Boyut(FD) ve Açıklık Endeksi (P) kullanılan ölçüm parametreleridir. <o:p></o:p>Çalışmayakonu örnek kentlerde var olan büyüme kontrol ve yönetim mekanizmaları; mekânsalplanlama, yasal düzenlemeler, kenti çevreleme stratejisi ve teşvikler şeklindedir.Büyüme kontrolü ve yönetim mekanizmaları; kentin yoğunluğunu, kompaktlığınıarttırmak ve kentin büyümesini sürdürülebilir kılmak için sıkı bir şekildeuygulanmalıdır. Seçili kentlerde çeşitli mekanizmalar var olmasına rağmen,Abuja ve Ankara’nın etkin olarak kentsel büyümesini düzenlemeyediği vedışsallıkların da etken olduğu belirlenmiştir. <o:p></o:p>Kentlerinbüyümesi, eş merkezli büyüme modelinden çoklu çekirdek büyüme modelineevrilmiştir. Kompakt, parmak büyüme ve yağ lekesi büyüme biçimleri de izlenmektedir.Araştırmadan elde edilen sonuçlaragöre, kentler sürekli olarak kenar genişlemesi, dolgu ve dış büyüme şeklindebüyümektedir. Ayrıca, bir kentin sürdürülebilir büyümesinde kentselbüyüme süreçlerinde sıralı aşamalar halinde belirli eğilimler vardır.<o:p></o:p>Sonuç olarak, bu Tez, birkentin sürdürülebilir kentsel büyümeye sahip olabilmesi için kontrol ve yönetimmekanizmaları olması gerektiği savını test etmiştir. Testte; tek bir ölçüm parametresi kullanmak yerine,ölçüm kombinasyonunun kentsel morfolojinin değişimini ve büyümeninsürdürülebilirliğini değerlendirmede en iyi yöntem olduğu belirlenmiştir. Belirlenenölçüm parametreleri arasındaki yama endeksi ile fraktal boyut ters orantılıolduğundan, sürdürülebilirliğin ölçümünde güçlü ölçümler oldukları tespitedilmiştir. <o:p></o:p><span lang="TR" style="font-size:12.0pt;line-height:120%;font-family:"Cambria",serif;mso-fareast-font-family:"Times New Roman";mso-bidi-font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:TR;mso-fareast-language:EN-US;mso-bidi-language:AR-SA;mso-bidi-font-weight:bold">Bu çalışma; kentsel büyüme kontrol ve yönetimmekanizmalarının sürdürülebilir kentsel büyümeyi sağlamada belirgin bir etkisiolduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda; sürdürülebilir kentsel büyümeninsağlanması için kentsel büyüme kontrol ve yönetim mekanizmasının etkin birşekilde uygulanması gerekmektedir.

Sustainable urban growth has becomean important concept in the discipline of urban planning in balancing the componentsthat made up the urban space and making cities liveable and healthy. To helprealize sustainable urban growth, the urban growth control and managementmechanism was introduced as a tool. In this study, the possibility to read theeffectiveness of urban growth control and management mechanism throughmorphological evolution and spatial arrangement of urban form has beenquestioned over the current state of several cities. <o:p></o:p> The aim of this study is todetermine the morphological changes of Abuja (Nigeria), Amsterdam (Netherlands)and Ankara (Turkey), which are capital cities through spatial measurements overa period of 30 years (1990-2020). <o:p></o:p> Evaluating the success and limitationof growth mechanisms, evaluating the effectiveness of growth mechanisms implementedusing spatial measurements, determination of urban growth trend and thesustainability of such growth were revıewed. In addition, the effectiveness ofgrowth control and management mechanisms on sustainable growth of the city wereexamined by associating them with existing spatial plans. In this context,urban growth control and management mechanisms related to urban growthtypologies, urban morphology and spatial plans are analysed with a quantitativeresearch method.<o:p></o:p> Remote Sensing (RS) and GeographicInformation System (GIS) software are used for the analysis. In quantifyinggrowth morphologies of the cities, spatial measurements comprising of sixparameters were employed, indices were determined, spatial-temporal maps werecreated and spatial plan boundaries were delıneated. The implementation levelsof existing spatial plans were also determined. <o:p></o:p> Administrative and spatial plans andboundaries, built-up areas, urban forms, population data, satellite images andrelated legislation of the selected cities are the data sources of this study. <o:p></o:p> Landsat 5 TM, Landsat 7 ETM andLandsat 8 OLI satellite images of Abuja, Amsterdam and Ankara between the years1990-2000-2010-2020 were used to determine morphological change (land use/landcover and borders). Landsat images were processed and analysed using ERDASIMAGINE, ArcGIS, TERRSET and FRAGSTATS software. Morphological analysis andevaluation of the city's growth was carried out using combinations of spatialmetrics. Total built-up area (TA), Density (D), Contiguity Index (CONTG.),Largest Patch Index (LPI), Fractal Dimension (FD), and Openness Index (P) werethe measuring parameters used. <o:p></o:p> Growth control and managementmechanisms that exist in the sample cities includes spatial planning, legalregulations, urban containment strategy and incentives. The Thesis emphasizedthat growth control and management mechanisms must be strictly implemented toincrease density, compactness of the city and to make the growth of the citysustainable. Although various mechanisms existed in all selected cities, it wasdetermined that Abuja and Ankara did not effectively regulate their urbangrowth coupled with other externalities. <o:p></o:p> The growth of the cities has evolvedfrom a monocentric growth model to a multi-centric growth model. Compact, fingergrowth and oil stain growth patterns are also discovered. According to theresults of the research, cities are constantly growing in the form of edgeexpansion, infill and external growth. In addition, there are certain trends inthe sustainable growth of a city in sequential stages of the urban growthprocesses.<o:p></o:p> As a result, this Thesis tested the statementthat in order for a city to have sustainable urban growth, there must becontrol and management mechanisms. Instead of using single measuring parameterin testing, a combination of parameters was suggested as the best method inevaluating urban morphological change and sustainable urban growth. Among the determinedparameters, the patch index and fractal size are inversely proportional to eachother, hence, it was determined that both be seen as strong metrics in themeasurement of sustainability.<o:p></o:p> This study concluded that urbangrowth control and management mechanisms have a significant impact on ensuringsustainable urban growth. In this context; effective implementation of urbangrowth control and management mechanism is necessary in ensuring sustainableurban growth.<o:p></o:p>

Show full item record

Files in this item

Files	Size	Format	View
There are no files associated with this item.

This item appears in the following Collection(s)

Akademik Veri Yönetim Sistemi
Akademik Veri Yönetim Sistemi

Search DSpace

Advanced Search

Browse

All of DSpace
This Collection
- By Issue Date
- Authors
- Titles
- Subjects

Karşılaştırmalı Mekânsal Büyüme Morfolojisi ve Kontrol Mekanizmaları Analizi: Abuja (Nijerya), Ankara (Türkiye) ve Amsterdam (Hollanda)

Karşılaştırmalı Mekânsal Büyüme Morfolojisi ve Kontrol Mekanizmaları Analizi: Abuja (Nijerya), Ankara (Türkiye) ve Amsterdam (Hollanda)

Description:

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Search DSpace

Browse

All of DSpace

This Collection

My Account