<p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><b>Sağlık Bakanı Dr. FahrettinKoca, takvimler 11 Mart 2020’yi gösterdiğinde, Türkiye’de belki tek tük insanınismini bildiği Vuhan diye bir şehirden çıkıp, ülkemizde ilk canı alan bir virüshakkında bizleri bilgilendirdi. Böylece XXI. Asrın ilk pandemisi olan KOVİD-19ile yakinen tanıştık, belki çoğumuz bizzat yaşadık.<o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><b>Aylar boyunca dehşet vebelirsizlik hissi içinde, televizyon karşısında bu ve buna benzer açıklamalarıturkuaz bir tablo eşliğinde Allah’a sığınarak izledik. Bir sağlık krizi olarakbaşlayıp beşeri ve iktisadi hayatı felce sürükleyen virüs, 4 milyardan fazlainsanı evlerine kilitledi, yaklaşık 681 milyon insanı hasta etti ve 6,8 milyonuda hayattan kopardı (Morin, 2021: 13; URL-1).<o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><b>Tarih boyunca salgınhastalıklar ve vebalar değişikliklere ve sınırları aşan etkilere sebep oldu. Örneğin,542 senesinde Bizans veba ile tanıştı ve Doğu Roma İmparatorluğu’nun yarıdanfazlası bu gizemli ve amansız hastalığın pençesinde can verdi. Sonra gündengüne artan sıtma Güney İtalya ve Roma’yı yaşanmaz hale getirdi (Atabek, 1977:4). Kara veba ise 1348 senesinde başladı ve bazı kaynaklara göre Avrupa’nınyarı nüfusundan fazlasını yok ederek, insanlık tarihinde kaydedilen en ölümcülpandemi olarak tarihe kazındı. Bu salgınların artçı şokları da bizzat kendilerikadar şiddetliydi. Bu dönemde Kilise babalarına olan itimat sarsıldı, toprakişlenememesi sebebiyle kıtlıklar başladı, karaborsa yaygınlaşıp, ulusal ve uluslararasıticaret durma noktasına geldi, kitle halinde ölümler ve büyük göçler neticesindeşehirler ıssızlaştı, insanların ruh sağlıkları bozuldu. Tüm bu mahvedici etkilerAvrupa toplumlarının yeniden yapılanması için itici bir kuvvet meydana<o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><b>getirdi. Avrupa’da her zamangündemde olan sınıf, din ve milliyet ayırımı daha da keskinleşti. Ayrıca bazısalgınlar Amerika ve Afrika’da sömürgeciliğin yayılmasında rol oynayıpetkilerini kalıcı olarak günümüze kadar sürdürdü (Koca ve Tutal, 2021: 365;Sherman, 2017: xi; Genç, 2011: 123).<o:p></o:p></b></p><p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><b>KOVİD-19 salgını, II. DünyaHarbinden sonra uluslararası iktisadi hayata en büyük darbeyi vuran kritik birgelişmedir (Hıdıroğlu: 2020: 67). Virüs, o zamandan şimdiye kadar olan tüminsani ve iktisadi krizlerden farklı bir karakter taşımaktadır (Alpago veOduncu Alpago, 2020: 18). Uluslararası çapta belirsizlik ve durgunluk meydanagetiren bu kriz Isparta’daki bir üniversite öğrencisinin hayatını etkilediği gibi,bir G20 liderininkini de sarstı. Özellikle hizmet başta olmak üzere bazı sektörlerinkapılarına ansızın kilit vurularak birçok insana mali bir yıkım yaşattı (Bayar,2020: 93).<o:p></o:p></b></p><p></p><p class="MsoNormal" style="text-align:justify"><b>Virüs eğer sadece Çin’emünhasır bir epidemi olarak kalsaydı bile, onun dünya ekonomisinin yaklaşık%18’ini oluşturması sebebiyle, uluslararası çapta bir kriz doğurabilecekti.Virüs hem tüm dünyayı etkisi altına aldı, hem de Çin’in adeta skolastik birinanç gibi üzerinde ısrar ettiği sıfır KOVİD-19 siyaseti, dünyanın tedarikzincirini kırdı ve uluslararası ticareti felç etme noktasına getirdi (T.C.Cumhurbaşkanlığı,2022: 11). Bu ortamda, dünya genelinde işsizlik yükselerek beşerî ve içtimaiçalkantılar baş gösterdi (Köse, 2020: 62).<o:p></o:p></b></p>