Description:
<p><span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Verdana, Arial, sans-serif; font-size: 10px; background-color: rgb(240, 245, 249);">Doğal boyarmaddelerin kullanımı neredeyse insanlık tarihi kadar eski bir yöntemdir. İlk çağlarda yaşayan insanlar bizlere bu yöntemi öğretmişlerdir. Doğal boyarmaddeler günümüze kadar değişerek ve gelişerek varlığını devam ettirmiştir. Doğal boyarmaddelerin elde ediliş şekli eskiden doğal yollarla olurken zamanın ve çağın değişimiyle yapay bir şekle bürünmüştür. Sentetik boyaların ortaya çıkması doğal boyalara göre ulaşılabilirliği, düşük maliyeti, aynı renk tonlarının elde edilebilmesi, her an kolay ve bol miktarda bulunabilmesi sebebiyle doğal boyarmaddelere talep giderek azalmıştır. Sanayinin ilerlemesiyle doğal boyarmaddeler gün geçtikçe daha az kullanılmaktadır. Sanayi atıklarının ve sentetik boyarmaddelerin doğayı kirletmesi, alerjik ve kanserojen etkilerinin insan sağlığına, hayvanlara ve doğaya zararlı etkileri günden güne artmaktadır. Fakat doğal boyarmaddeler hiçbir zararlı madde içermemektedir. Bu sebeple kullanım alanlarının geliştirilerek gündelik yaşam içerisine daha fazla dahil edilmesi ve eski reçetelerin araştırılarak gün yüzüne çıkarılması sağlanmalıdır. Bu çalışmada Bodrum ve köylerinde dokunan halı ve kilim iplerinin boyanmasında en çok tercih edilen zeytin, ceviz, hayıt, nar, kızılçam ve mersin bitkilerinden elde edilen boyarmaddelerin ile, 4 farklı mordan türleri (şap, meşe palamudu, demir, meşe – şap) ve mordanlama yöntemleri kullanılarak organik pamuklu kumaşlar boyanmıştır. Bitkilerden elde edilen boyarmaddelerin organik pamuklu kumaş üzerine önce mordanlama sonra boyama yöntemiyle 6 bitkiden 24 ton elde edilmiştir. Yapılan deneyler sonucunda yaş sürtünmeye karşı renk haslık, kuru sürtünmeye karşı renk haslık testi ve 32 azo boyarmadde (insan sağlığına zararlı maddeler) testine tabii tutularak sonuçlar değerlendirilmiştir. Sonuçlar doğrultusunda bitki türlerine, kumaş testlerine ve mordan yöntemlerine göre grafik tablolama yöntemiyle gösterilmiştir. Ayrıca elde edilen numuneler bitki türlerine göre azo boyarmadde testi yapılarak sonuçları ölçülmüş ve elde edilen sonuçlar tablolar şeklinde verilmiştir. </span></p>